7-18 ‘I am now really awake’

Jaargang 7 nr. 18 (31 oktober 2006)
7-18Einstein


Einstein heeft het ook al gezegd



Leven zonder geheugen

Soms krijg ik een DVD-opname. van een TV-uitzending, zo ook van een Engelse documentaire over ‘Leven zonder geheugen’. Ook op satsangs komt dit onderwerp aan de orde: een leven waarin de ervaren werkelijkheid niet wordt beheerst door het verleden, waarin elk moment nieuw is. Prachtig dus.
De film gaat over Clive, een musicus die door een hersenvliesontsteking zijn korte-termijn geheugen is kwijtgeraakt. Het verleden bestaat voor hem niet. Alleen bepaalde automatische handelingen zijn bewaard gebleven, maar hij kan niets met het verleden verbinden. Er is geen continuüm van tijd. In zijn dagboek schrijft hij voornamelijk steeds weer dezelfde zin: ‘I am now awake, I am now for the first time really awake’, enzovoort in een eindeloze herhaling. De vorige zinnen schrapt hij door, omdat die onzin voor hem zijn. Elk ogenblik wordt hij voor het eerst wakker.
De meest opmerkelijke ervaring van Clive is niet zo vreemd: het wegvallen van het verleden en het open en nieuw zijn van elk moment waarop er zich iets aandient. Iedereen die zich kan ontspannen of die met een open aandacht iets kan doen, heeft regelmatig zulke ervaringen. Hoe meer er een actueel bewustzijn is, des te duidelijker ze zijn. Kinderen ontdekken steeds iets nieuws (ook in het oude) en dat vermogen is bij volwassenen niet afwezig. Natuurlijk, hier en bij Clive, is het geheugen niet volledig weggevallen. Als dit ook op lichamelijk vlak het geval zou zijn, zou je nog hulpelozer zijn dan een pasgeboren baby. Toch kan er kennis zijn van deze en andere situaties met verschillende vormen van ‘geheugenverlies’. Gelukkig speelt niet het hele verleden voordurend door in het bewustzijn. Dat zou trouwens ook onmogelijk zijn. Gelukkig hoeft het nieuwe niet volledig ingekaderd te worden in de aangeleerde kennis.
Deze afsluitende inkadering hoeft niet op te treden, ook al gaat de herkenning van de dingen als bepaalde dingen met een naam door. Een zeker patroon kan er blijven, terwijl er ook de vrijheid is van zelf-zijn. Het herkennen en het niet-herkennen gaan vanzelf door in een bepaald gebied, terwijl het omvattende zijn/zelf-zijn alleen openheid blijft. De dimensie van het steeds nieuwe, de steeds nieuwe schepping uit het niets, is er, zodra zich iets toont. Eventueel kan er op een bepaald niveau dan een herkenning en verwoording plaatsvinden, maar zij blijven open en relatief, betrokken op een bepaald terrein. Er is geen vastzetten van de verschijnselen, niet vanuit het verleden, niet vanuit een ik. Er is geen vastzetten van zelf-zijn in een ik. Het wonder blijft steeds voorop staan: dat er iets is.
De tragiek van Clive is dat hij vast blijft zitten aan een notie van een beperkt ik en het daarom erg vindt dat hij niemand en niets herkent. ‘Ik weet hoe het voelt om dood te zijn,’ zegt hij. Hij had een periode van grote verwarring en angst. Dat is vergelijkbaar met het proces van verdergaande dementering. Als dit volledig is, is er voor de mensen geen probleem, in tegendeel, zij zijn vrij van de bepalingen vanuit een verleden. Het punt is dat dat is ook mogelijk is vanuit het grote zijn-bewust-zijn, het wetend-zijn van herkennen en niet-herkennen, en van bewustzijn en het absolute met alleen een potentieel bewustzijn.


Er is geen tweeheid

als je ontspannen bent
in zelf-bewustzijn
is dat duidelijk.


  • De ander en ik

    Dit boek bevat de lezingen en enkele andere teksten van het 2e Advaita Symposium over de relatie van 'de ander en ik'. De vragen kwamen aan de orde: Wat is de aard van de ander; in hoeverre of in welke zin verschilt de ander van mij en in hoeverre vormen wij een eenheid? De bespreking van deze vragen kon een verheldering geven van problematieken als ‘de aard van het zelf’, ‘de mogelijkheid van communicatie’ (in hoeverre kunnen wij elkaar begrijpen?), ‘de grondslagen van ons morele gedrag’ en ‘de ander als leraar’.

  • Openingen naar Openheid

    In dit boek zijn ruim 120 korte teksten verzameld die openingen bieden naar die openheid. Deze blijkt uiterst eenvoudig te zijn. De teksten zijn stukjes van leergesprekken, bedoeld als stimuli om de aandacht te richten op openheid, iets daarvan te laten zien en zo de realisatie van openheid een grotere kans te geven. Ze vormen samen de essentie van het onderricht in non-dualiteit.

  • Stiltewandelingen naar eenheid

    Wandelen in stilte is terugkeren tot de rust die in de drukte van het leven vaak wordt gemist. Veel mensen zoeken die rust en vinden die in de natuur.

  • Psychotherapie en non-dualiteit

    De psychotherapie en oosterse bevrijdingstradities zoals advaita vedânta en boeddhisme hebben in de laatste jaren een steeds grotere belangstelling voor elkaar gekregen. Ze hebben elk specifieke noties en werkwijzen, maar overlappen elkaar voldoende om een vergelijking mogelijk te maken.
    In dit boek worden diverse westerse psychotherapeutische stromingen en twee bevrijdingswegen die van oorsprong respectievelijk hindoeïstisch (Advaita Vedânta) en boeddhistisch zijn, met elkaar geconfronteerd.

Boeken

Douwe schreef en redigeerde gedurende zijn leven boeken. Via onze uitgeverij zijn deze nog verkrijgbaar.

Bekijk het aanbod