2014/07 Over het kennen


Jaargang 15 nr. 6 (2 juli 2014)

Tekst Satsang

Uit een inleiding en gesprek met Douwe Tiemersma te Gouda,  22 mei 2002

Over het kennen
 
U zegt de aandacht steeds naar binnen terug te trekken. Als ik die bloem daar zo zie, dan is de beweging juist meer daarnaar toe.
 
Dat is de gewone manier van kennen.
        
En alles wat meer naar binnen toe plaatsvindt, leidt me af van wat daar is.
 
Ja, dat kan. De inkeer is allereerst nodig om niet gefixeerd te blijven op datgene wat daar buiten is. Als de aandacht werkelijk eerst naar binnen gaat, ontstaat wat ik zojuist heb aangeduid als een omstulping binnenstebuiten. Dan komt alles weer op een prachtige manier terug. Dat is op een heel andere wijze dan bij de scheiding binnen-buiten. Er is dan namelijk niet meer de oude structuur ‘ik hier, de andere dingen daar en ertussen de relatie’. Dit laatste betekent een concentratie van de aandacht, een fixatie, een beperking en vaak ook een obsessie. Het is belangrijk dat dat alles doorbroken wordt. Je ziet dat de vorm van het oude kennen zo verschrikkelijk beperkt is, want dit gaat altijd uit van een bepaald ik. Die hele structuur kan opgeblazen worden. Welk soort kennen ontstaat dan, wanneer die bloem werkelijk eens helemaal intern komt? Het kennen wordt veel intiemer dan ooit mogelijk is bij de afstandelijke wijze van kennen. Daarbij is er geen scheiding meer tussen binnen en buiten, zodat je in zekere zin ook de bloem zelf bent. Alles is in de sfeer van Zelf-zijn aanwezig. Dat is een heel andersoortige, intuïtieve manier van kennen. Traditioneel wordt van de bevrijde gezegd, dat hij of zij het zelf ziet in alles wat zichtbaar is. Dat is onmogelijk wanneer je die afstand in het kennen houdt. Bij die afstand observeer je het andere, kun je het andere ook analyseren, uit elkaar plukken. Dus het andere dan is een object, tegenover jezelf als subject, als oorsprong van de waarneming. Maar wanneer werkelijk al dat objectieve nu eens terugkeert naar de bron van het licht in jezelf, dan blijkt ineens alles omgekeerd te worden. Dan is er geen beperking meer in het zelf en niet meer in de objecten. Beide gaan totaal in elkaar op. Er is wel degelijk een weten van dit en van dat, maar er is fundamenteel geen gescheidenheid meer. Dat is advaita, ongescheidenheid. Het is geen positieve eenheid, maar ongescheidenheid waar je eigenlijk niets meer over kunt zeggen. Er is een direct weten in de eigen sfeer. En dat is onbeperkt.
 
Als je uitgaat van een ‘objectieve’ wereld en ‘objectieve’ kennis, ga je alles bekijken en benoemen, waarbij je jezelf eigenlijk wilt uitschakelen. Dat is vooral duidelijk in de traditionele wetenschappen: het subject moet met behulp van de methode uitgeschakeld worden, want de kennis moet objectief zijn. Dat dit mogelijk zou zijn, is een waanidee. Altijd speelt het subject een rol. Waarom? Omdat er geen afstandelijk waarnemen is en geen waargenomen buitenwereld zonder een subject met een eigen uitgangspunt en een methode van waarnemen. Kennis wordt daardoor altijd geconditioneerd. De waarheid blijft een conditionele waarheid.
Maar nu, wat is dat subject? Traditioneel wordt in de oude teksten van de Upanishaden steeds weer gevraagd: wie is de eigenlijke waarnemer? Nu, ga maar na, niet dit en niet dat. Als je je werkelijk iets realiseert van de uiteindelijke waarnemer, dan blijkt die hele structuur van de waarnemer, het waargenomene en het waarnemen niet meer aanwezig te zijn. Dan blijkt dat het waarnemen een direct vaststellen is. Juist omdat de verschijnselen direct waargenomen verschijnselen zijn, is het waarnemen van iets een gegeven. De verschijnselen zijn er of zijn er niet. Als ze er zijn, zijn ze er blijkbaar als zodanig. Dat is waarheid: het verschijnen van iets.
Als je gaat denken en allerlei tussenliggende processen van het waarnemen stelt, zeg je dat de waarneming indirect is. Ze maakt gebruik van verschillende organen en allerlei cognitieve schema’s. Maar wanneer je gaat kijken naar de waarneming zoals die bij jezelf aanwezig is, dan is die direct. Dan heb je niets te maken met ogen, hersenen en kenvormen. Er is een direct vaststellen. Pas wanneer het denken erbij komt, krijg je weer het uit elkaar halen, de indirectheid. Maar, denken is geen waarnemen.
 
Valt je identificeren met een persoon of een ding ook onder dat directe kennen?
 
Ja natuurlijk. De directe ervaring heb je niet alleen wanneer je bezig bent met die advaitabenadering, maar deze is er voortdurend. Je ervaart je identiteit met allerlei mensen direct, vooral degene die je wat nader staan. Wanneer er met die ander iets gebeurt, gebeurt het ook min of meer met jezelf. Vaak heb je maar een half woord van de ander nodig voor een goed begrip. Dat is een direct kennen, ja. Herken dat overal, ook in het gewone zien van de dingen.
Waar vindt de waarneming plaats? Niet zoals de neurobiologen zeggen in de hersenen. Dat is flauwe kul. Wanneer er waarneming van een landschap is, heb je niets met je hersenen te maken en wel alles met het landschap. In de waarneming zelf zijn geen hersenen en als ze er zijn zijn het waargenomen hersenen, een object. De waarneming is direct: bam. Iets verschijnt hier en nu in het licht en het is er. Ook al kijk je even later de andere kant op en zie je iets anders. Ook dan is er een directe waarneming in het hier en nu. Steeds weer is er een direct vaststellen of geen vaststellen.
 
Ja, dan is alles een, in principe. Je kan ieder object nemen …
 
Ja, elk object komt in de waarneming wezenlijk samen met het subject, want anders is er geen waarneming. In elk waarnemen is er eigenlijk een tijdloos ogenblik, pang, en er is iets. En dat is een proces waarbij het subject en object samenvallen. Je neemt als subject iets waar en je neemt het waar als waar, ook al stel je later vast dat het een onjuiste waarneming was. Dan is er namelijk een nieuwe directe vaststelling in de eigen sfeer.
In de directheid gaan het vaststellen en het verschijnen samen, het bewustzijn en het zijn, subject en object. Voordat ze werkelijk helemaal samenvallen is er een intuïtief, intern waarnemen, een zijnskennen, waarbij je niet meer verschillend bent van datgene wat je waarneemt. Als beide polen volledig samenvallen is er niets meer. Daarvan is nog een leeg zijnskennen mogelijk.

Boekbespreking

Tiemersma, Douwe / Blok, Pia de
Stiltewandelingen
naar eenheid
 
Wandelen in stilte is terugkeren tot de rust die in de drukte van het leven vaak wordt gemist. Veel mensen zoeken die rust en vinden die in de natuur. Vooral de ervaring van de open ruimte en de eenvoud van planten en dieren werkt terug op degene die daarvoor open staat.
Dit boek geeft 40 korte oefeningetjes voor ontspanning, stilte en openkomen, maar vooral voor de zijnservaring van eenheid.
Douwe Tiemersma heeft vanuit de advaitabenadering landschapsmeditaties ingebracht die hij met groepen deed. Pia de Blok heeft aanwijzingen en oefeningen aangedragen vanuit haar werk met jongeren en non-dualiteit en vanuit haar ervaring met groepen tijdens stiltewandelingen. Ze zijn zorgvuldig door hen bijeengebracht. De oefeningen kunnen zowel individueel als in groepen worden gedaan.

1e Druk | 2013 | Hardcover | 96 Pagina's | Uitgeverij Advaita
Genre(s): Meditatie
ISBN: 9789077194096
€ 14,95  
 
stiltewandelingen strand

stiltewandelingen bos
 

 
 
 
Bestellen: klik hier
 
 
Alle 15 boeken van Douwe zijn te bestellen via Uitgeverij Advaita


Vermelding zelfstandige projecten

Projecten die zelfstandig zijn doorgegaan volgens de visie en met goedkeuring van Douwe Tiemersma zijn:

- St. AYO : Advaita Yoga Leraren Opleiding.
Het doel van yoga is de realisatie van non-dualiteit, de open heelheid en eenheid, het vrij-zijn van de scheidingen en spanningen die conflicten en lijden veroorzaken.
De AYO heeft als doel studenten een gedegen en ruime yogalerarenopleiding te geven waarin de bevordering van deze realisatie (inzicht en verwerkelijking) centraal staat en die voldoet aan de eisen van de Europese Yoga Unie en de Vereniging Yogadocenten Nederland. Hierin onderscheidt zij zich van andere yogalerarenopleidingen.
Website: www.ayo.nu  Zie ook: open-dag.

- St. JOI : Opleiding  ‘Onbeperkt ontspannen & Inzicht aan jongeren’.
2 x per jaar een korte opleiding. Als Bijscholing erkend door de Vereniging Yogadocenten Nederland.
Zie bij Opleiding op: www.onbeperkt-ontspannen.nl

- AdvaitaStiltegroepen; stiltedagen, -ochtenden, -avonden en -weken.
Voor meer informatie kijk op: www.advaitastiltegroepen.net

- Werkgroep Advaita en Meditatie; maandelijkse bijeenkomsten.
Info:  Yoga-werkgroep  of stuur een email aan Marco Flipse  info@bm-welzijn.nl

Het bestuur van Stichting Openheid ondersteunt het voortbestaan van deze initiatieven van harte en benadrukt dat deze geheel zelfstandig en onder eigen verantwoordelijkheid bestaan. Het bestuur draagt dan ook geen enkele verantwoordelijkheid voor de verschillende projecten en wat er uit voortvloeit.


Er is geen tweeheid

als je ontspannen bent
in zelf-bewustzijn
is dat duidelijk.


  • Non-dualiteit - de grondeloze openheid

    Non-dualiteit is niet-tweeheid (Sanskriet: a-dvaita), de afwezigheid van scheidingen. Deze openheid vormt de kern van elke spiritualiteit en mystiek. Maar wat is non-dualiteit nu precies? Daarover gaat het nieuwe boek van Douwe Tiemersma. In zijn vorige boeken stond de non-dualiteit ook al centraal, maar nu laat hij stap voor stap zien wat non-dualiteit in de eigen ervaring betekent. Iedereen blijkt die ervaring te kennen en te waarderen.

  • Meditatieboekje

    Korte teksten die je meenemen naar openheid

  • Management en non-dualiteit

    In bedrijven en organisaties is meer aandacht gekomen voor de oriëntatie op samenhang, eenheid, heelheid, ongescheidenheid, kortom: non-dualiteit. Wat betekent deze ‘niet-tweeheid’ en op welke wijze kan zij in het eigen werk en in de organisatie doorwerken? Deze vragen staan in dit boek centraal.

  • Openingen naar Openheid

    In dit boek zijn ruim 120 korte teksten verzameld die openingen bieden naar die openheid. Deze blijkt uiterst eenvoudig te zijn. De teksten zijn stukjes van leergesprekken, bedoeld als stimuli om de aandacht te richten op openheid, iets daarvan te laten zien en zo de realisatie van openheid een grotere kans te geven. Ze vormen samen de essentie van het onderricht in non-dualiteit.

Boeken

Douwe schreef en redigeerde gedurende zijn leven boeken. Via onze uitgeverij zijn deze nog verkrijgbaar.

Bekijk het aanbod